Chociaż Węgry niekoniecznie kojarzą się z krajem, w którym produkowane są wina, wystarczy chwila zastanowienia, aby uświadomić sobie, że to właśnie stamtąd pochodzi wybitny tokaj. Jednak na tym nie koniec!
Tokaj, czyli fenomen węgierskiego wina słodkiego
Nie ma drugiego tak znanego wina węgierskiego, jak tokaj. Trunek ten był uwielbiany już wieki temu i do dziś cieszy się niesłabnącą popularnością. Jest tak ważnym elementem dziedzictwa kulturowego Węgier, że wzmianka o nim została umieszczona w hymnie narodowym tego kraju!
Tokaj, wytwarzany głównie z lokalnej odmiany winogron Furmint, nie jest jednorodnym gatunkiem wina. W zależności od sposobu produkcji dzieli się on na tokaj szamorodni, aszu i eszencia. Pierwszy z nich produkuje się z kiści winogron pokrytych szlachetną pleśnią, czyli „zbotrytyzowanych”. Pleśń usuwa z owoców wodę, zwiększając koncentrację cukrów, przez co wino z nich wyprodukowane ma dużą zawartość alkoholu i cukru resztkowego.
Drugi rodzaj tego wybitnego wina węgierskiego to aszu, uznawany za jedno z najlepszych słodkich win na świecie. Produkuje się go z moszczu (bądź wina) bazowego, najczęściej kupażu złożonego z odmian furmint, muscat i hárslevelü. To, co jednak wyróżnia ten trunek spośród innych win, to dodatek tzw. „pasty aszu”, czyli zmiażdżonych, pokrytych szlachetną pleśnią i wysuszonych, ręcznie zbieranych winogron. Moszcz lub wino bazowe miesza się w odpowiednich proporcjach z pastą, poddaje fermentacji i dojrzewaniu, przez o uzyskuje się wyjątkowy trunek, pełen zarówno słodyczy, jak i owocowej świeżości.
„Bycza krew”, czyli węgierskie wino egri bikavér
To ciemne, esencjonalne wino pojawiało się często na polskich stołach w czasach PRL-u, będąc ówcześnie cienkim i mało skomplikowanym trunkiem. Dopiero upadek komunizmu na Węgrzech sprawił, że napój z Egeru powrócił do korzeni, stając się jedną z wizytówek węgierskiego winiarstwa, którą producenci mogą szczycić się bez kompleksów.
Historia „byczej krwi” nie jest do końca poznana – wina tego typu zaczęły pojawiać się na rynku w okolicach XIX wieku, a nazwa była stosowana do opisywania wielu pełnych, esencjonalnych, czerwonych win. Egri bikavér jest kupażem, zwykle opartym na odmianie kékfrankos (Blaufränkisch) połączonym z dwoma z 12 pozostałych, dopuszczonych odmian. Umiejętne łączenie charakterystyk poszczególnych szczepów powoduje, że jest to niezwykle zharmonizowane i szlachetne wino, z ciekawym profilem aromatyczno-smakowym.
Wulkaniczne wina węgierskie z Somló
O ile nazwy, takie jak tokaj i bycza krew są popularne i na pewno mogły obić się o uszy także osobom, które nie piją wina, o tyle wulkaniczne wina węgierskie są dużo mniej popularne – przynajmniej w Polsce. Trunki te pochodzą z bardzo małego regionu winiarskiego – Somló – położonego w komitacie Veszprém, u stóp nieaktywnego wulkanu.
Żyzna, wulkaniczna gleba tworzy doskonałe warunki do wzrostu winorośli. Doskonale rosną tam szczepy, takie jak hárslevelü, furmint, czy juhfark. Z wymienionej trójki, warto zwrócić uwagę na ostatni. Najmniej znana odmiana, czyli juhfark, niewykorzystywana do produkcji tokaju, jest podstawą dla wyjątkowych, białych win z regionu Somló.
Wina węgierskie z odmiany juhfark charakteryzują się profilem aromatyczno-smakowym pełnym minerałów i cytrusów. Są to trunki wymagające, które pokazują swoje walory jedynie w odpowiedniej temperaturze i po kontakcie z tlenem (warto serwować je z karafki). Te niezwykłe wina są niespotykane nigdzie indziej na świecie i w niezwykły sposób oddają terroir, czyli charakterystykę terenu, z którego pochodzą.
Różnorodność – słowo, które najlepiej opisuje wina węgierskie
Mimo iż Węgry nie są zbyt dużym krajem, to wina pochodzące z krainy Madziarów zachwycają swoją jakością. Od wybitnych tokajów aszu, przez wyraziste czerwone trunki z Egeru, aż po ciekawe, wulkaniczne propozycje – tutaj każdy znajdzie coś dla siebie.
Warto pamiętać, że czasy taniej i kiepskiej „byczej krwi” czy marnego tokaju są już dawno za nami. Oczywiście, na półkach sklepowych wciąż można spotkać bardzo słabe węgierskie wina, jednak w przytłaczającej większości są to alkohole wysokiej jakości, które świetnie sprawdzą się w towarzystwie potraw, bądź spożywane samodzielnie.
